Narodowy Instytut Dziedzictwa
Europejskie Dni Dziedzictwa
Wolontariat
Park Mużakowski
Geoportal
Dom

<h2><a href='http://niematerialne.nid.pl/Aktualnosci/details.php?ID=2965'>Nagroda im. Oskara Kolberga</a></h2><p><a href='http://niematerialne.nid.pl/Aktualnosci/details.php?ID=2965'>
<div align="left">Zapraszamy do zapoznania się z sylwetkami tegorocznych laureatów. 
  <br />
 </div>
 </a></p> <h2><a href='http://niematerialne.nid.pl/Aktualnosci/details.php?ID=2867'>Festiwal Kapel i Śpiewaków Ludowych</a></h2><p><a href='http://niematerialne.nid.pl/Aktualnosci/details.php?ID=2867'>W dniach 23-26.06.2016 r. w Kazimierzu Dolnym odbędzie się jubileuszowa - 50. edycja Festiwalu.</a></p> <h2><a href='http://niematerialne.nid.pl/Dziedzictwo_niematerialne/Czytelnia/'>Niematerialne dziedzictwo kulturowe </a></h2><p><a href='http://niematerialne.nid.pl/Dziedzictwo_niematerialne/Czytelnia/'>Zapraszamy do lektury najnowszej publikacji Narodowego Instytutu Dziedzictwa poświęconej ochronie dziedzictwa niematerialnego!</a></p>
> <
Strona główna > Aktualności > Aktualności


 
TWÓRCY / WYTWÓRCY / PRZETWÓRCY. Wokół problematyki wzornictwa regionalnego.
W dniach 8-9 czerwca 2018 roku w Muzeum Okręgowym Ziemi Kaliskiej w Kaliszu odbyła się ogólnopolska konferencja poświęcona problematyce wzornictwa regionalnego.

W dniach 8-9 czerwca 2018 roku w Muzeum Okręgowym Ziemi Kaliskiej w Kaliszu odbyła się ogólnopolska konferencja poświęcona problematyce wzornictwa regionalnego pt. „Twórcy/Wytwórcy/Przetwórcy. Wokół problematyki wzornictwa regionalnego” Współorganizatorem był Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. W trakcie dwudniowych obrad starano się przedstawić problemy związane z działalnością twórców ludowych oraz innych animatorów (wytwórców czy przetwórców), którzy wykorzystują bogactwo dziedzictwa kulturowego oraz wzorów i technik znanych na polskiej wsi a związanych z tradycyjnym sposobem ich wytwarzania. Problematyka konferencji wpisuje się w zakres ochrony dziedzictwa niematerialnego zgodnie z Konwencją Unesco.

Wprowadzeniem był referat Alicji Mironiuk-Nikolskiej z Muzeum Etnograficznego w Warszawie na temat (post)dziedzictwa Cepelii, spółdzielni rękodzieła ludowego powstałej w 1949 roku, która skupiła w swych oddziałach większość twórców, nazywanych wówczas rękodzielnikami czy chałupnikami. Jej działalność wpłynęła na zachowanie tradycyjnych wiejskich technik rzemieślniczych, zapamiętanie form i barw. Spółdzielnie przestały funkcjonować w latach 90. XX wieku. O ile nie powinno się umniejszać roli spółdzielni cepeliowskich, to należy podkreślić niewątpliwe zasługi i rolę Stowarzyszenia Twórców Ludowych działającego od 1968 roku, które skupiło większość artystów ludowych, twórców czujących się spadkobiercami tradycji ludowej. Od samego początku wybitni etnografowie doradzali merytorycznie, pomagali i „pilnowali” zgodności z tradycją. W trakcie konferencji pojawiła się próba określenia współcześnie działającego „twórcy ludowego”, który świadomie wybiera konwencję swojej twórczości i decyduje czy staje się ona zawodem i podstawą jego działalności. W kolejnych wystąpieniach przedstawiano problemy lat minionych i współczesności z wykorzystywaniem regionalnych wzorów w przemyśle. Jak chociażby przenoszenie i przetwarzanie kujawskich ludowych wzorów oraz ornamentów na fajansowe zastawy - włocławski fajans (Justyna Słomska-Nowak, Muzeum Etnograficzne w Toruniu). Jak wygląda współczesne wzornictwo regionalne inspirowane tradycyjną sztuką ludową na Opolszczyźnie na przykładzie zdobionych jaj wielkanocnych oraz porcelany (Izabela Jasińska, Muzeum Śląska Opolskiego w Opolu). O wykorzystaniu kaszubskich wzorów we współczesnym projektowaniu architektonicznym mówiła Agnieszka Krukowska z Instytutu Wzornictwa Politechniki Koszalińskiej. A Magdalena Bartosiewicz z Muzeum w Łowiczu przedstawiła problemy związane z wytwarzaniem wyrobów z haftem łowickim. Postawiono pytanie: Czy mamy dziś jego renesans czy zmierzch? Wyroby hafciarek łowickich można przecież kupić w całej Polsce i nie tylko? Ale jaki jest jego poziom, bez opieki merytorycznej takich instytucji jak Cepelia czy muzea.

Wśród wykładów pojawiły się także wystąpienia o tym jak wzory ludowe oryginalne i przetworzone przenoszone są na ludzkie ciało - #Folktatoo (Angelika Madycka, Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie), czy też na produkty spożywcze i codziennego użytku (Karolina Dziubata, IEiAK UAM w Poznaniu). Niezwykle ciekawym była prezentacja projektu wystawienniczego „Roundabout Baltic” z lat 2015-2017, którego celem było badanie i próba określenia typologii projektowych w 7 krajach nadbałtyckich. Wystawa odpowiadała na pytanie, czy w krajach oddalonych od siebie kulturowo, ekonomicznie i etnicznie, oddzielonych od siebie morzem, które dzieli a nie łączy, można odnaleźć i wskazać rodzaj bałtyckiego i projektowego DNA. (Agnieszka Jacobson-Cielecka, Schol of Form). Kilka wystąpień dotyczyło problemów, w jaki sposób można zachować tradycyjne wzornictwo w ręcznikach ludowych Bielska Podlaskiego (Aleksandra Dzik, IEiAK UAM w Poznaniu), stroju szamotulskim (Michalina Janaszak, IEiAK UAM w Poznaniu). Próbowano się zastanowić nad współczesną kondycją rzemieślniczej i rękodzielniczej twórczości ludowej. Czy sprowadza się ona do ram przemysłu pamiątkarskiego, czy nadal posiada wymiar artystyczny. Anna Weronika Brzezińska, prof. z IEiAK UAM w Poznaniu przedstawiła wyniki badań w kwestii postrzegania współczesnych twórczyń ludowych zarówno w opinii własnej jak i środowiska. Dokonane zostało porównanie badań terenowych z lat 80. XX wieku oraz w 2013 roku w trzech ośrodkach wytwórczości tradycyjnego rękodzieła – na płd. Podlasiu i Lubelszczyźnie (perebory), w Małopolsce (koronka klockowa) i w Wielkopolsce (snutka golińska).

Osobnym blokiem tematycznym było przedstawienie inspiracji tradycyjnym rzemiosłem i sztuką ludową we współczesnych realizacjach. Lubomira Trojan z Zamku w Cieszynie przedstawiła relacje jakie zachodzą na styku tradycji i dizajnu oraz jakie towarzyszą tym zjawiskom emocje. Wykorzystanie dizajnu jako narzędzia do twórczego przetwarzania tradycji stało się specyfiką działania Zamku Cieszyn. Z kolei Anna Wiszniewska, Instytut Sztuki PAN opowiedziała, jak bawiła się wzorami regionalnymi w swych modowych realizacjach Xymena Zaniewska i co może wnieść do Europy moda polska. Muzealne projekty związane z realizacją dizajnerskich efektów prowadzone przez Muzeum Etnograficzne w Warszawie omówiła Małgorzata Jaszczołt. Z kolei o trudnej identyfikacji kulturowej w stroju „górnośląskim” mówiła Magdalena Brandt (Uniwersytet Opolski) oraz jego współczesnych stylizacjach. Maria Tymochowicz (UMCS w Lublinie) przedstawiła ewolucje stroju krzczonowskiego powszechnie noszonego w okresie międzywojennym i jego współczesnej formie jako kostiumie estradowym. Z kolei Joanna Minksztyn z Muzeum Etnograficznego w Poznaniu na przykładzie stroju bamberskiego przedstawiła jego współczesne formy oraz jego rolę jako symbolu kulturowego i marki związanej z Poznaniem. Planowane jest pokonferencyjne wydawnictwo.

Dopełnieniem sesji była prezentacja projektów stypendialnych w ramach programu MKiDN – Kultura ludowa i tradycyjna. Można było porozmawiać z mistrzynią układania czepców z Goliny (wsch. Wielkopolska) – Stanisławą Kowalską - laureatką tegorocznej nagrody im. Oskara Kolberga oraz Beatą Kabałą z Krobi (płd. Wielkopolska) – mistrzynią układania kopek.

               tekst i fotografie, Teresa Palacz, Ośrodek Terenowy NID w Poznaniu